Thành phố Kiruna di dời: Kỳ tích chuyển nhà 672 tấn

Nằm cách Vòng Bắc Cực khoảng 145 km, Kiruna đang thực hiện một dự án đô thị hiếm gặp: chuyển trung tâm thành phố sang vị trí mới vì nền đất bị ảnh hưởng bởi hoạt động khai thác mỏ sắt. Câu chuyện thành phố Kiruna di dời không chỉ là kỳ tích kỹ thuật mà còn mở ra một trải nghiệm đặc biệt cho du khách muốn khám phá Kiruna Sweden, văn hóa Bắc Cực và một đô thị đang thay đổi từng ngày.

Kiruna: thành phố đặc biệt giữa vùng Bắc Cực

Kiruna nằm ở cực Bắc Thụy Điển, giữa khung cảnh tuyết trắng, rừng phương Bắc và bầu trời cực quang đặc trưng của Arctic Sweden. Thành phố hình thành vào đầu thế kỷ XX cùng sự phát triển của mỏ quặng sắt Kiirunavaara, một trong những mỏ quặng sắt dưới lòng đất lớn nhất thế giới.

Khi hoạt động khai thác tiến xuống sâu hơn, các lớp đá phía trên bắt đầu dịch chuyển, làm tăng nguy cơ nứt và lún bề mặt. Để duy trì hoạt động khai khoáng nhưng vẫn bảo đảm an toàn cho cộng đồng, kế hoạch thành phố Kiruna di dời được khởi động từ năm 2004.

Vì sao thành phố Kiruna di dời sang vị trí mới?

Thành phố Kiruna di dời vì hoạt động khai thác quặng sắt dưới lòng đất làm biến dạng nền đá và đe dọa sự an toàn của trung tâm cũ. Thay vì chuyển toàn bộ đô thị cùng lúc, Kiruna xây dựng trung tâm mới cách vị trí cũ khoảng 3 km về phía đông, sau đó lần lượt di chuyển người dân, doanh nghiệp và các công trình quan trọng.

Quá trình này gồm ba phương án: vận chuyển nguyên khối những tòa nhà có giá trị lịch sử, tháo dỡ các công trình không thể bảo tồn và xây mới nhà ở cùng hạ tầng. Trung tâm Kiruna mới được khánh thành vào tháng 9/2022, trong khi nhiều khu vực của trung tâm cũ tiếp tục được đóng cửa theo từng giai đoạn.

Thành phố Kiruna di dời các tòa nhà bằng cách nào?

Không phải công trình nào cũng được giữ lại. Các chuyên gia phải đánh giá giá trị kiến trúc, tình trạng kết cấu, kích thước và khả năng vận chuyển của từng tòa nhà. Những công trình phù hợp sẽ được gia cố, nâng khỏi móng rồi đặt lên hệ thống rơ-moóc chuyên dụng.

Đường vận chuyển phải được mở rộng, làm phẳng và kiểm tra khả năng chịu tải. Biển báo, đèn đường hoặc những chướng ngại trên tuyến đi cũng có thể được tháo tạm thời. Phương tiện di chuyển với tốc độ rất chậm dưới sự giám sát của kỹ sư, chuyên gia bảo tồn và đội ngũ an toàn.

Theo chính quyền Kiruna, trước khi nhà thờ được chuyển đi, 23 công trình văn hóa đã được đưa tới vị trí mới. Vì vậy, câu chuyện thành phố Kiruna di dời thực chất là sự kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng, bảo tồn di sản và quy hoạch đô thị.

Cuộc “du hành” ngoạn mục của Nhà thờ Kiruna

Dấu mốc nổi bật nhất của dự án thành phố Kiruna di dời diễn ra ngày 19–20/8/2025, khi Nhà thờ Kiruna được vận chuyển nguyên khối trên tuyến đường dài khoảng 5 km. Công trình nặng 672,4 tấn, rộng khoảng 40 m được đặt trên hệ thống vận chuyển chuyên dụng và di chuyển rất chậm dưới sự giám sát của kỹ sư cùng chuyên gia bảo tồn.

Tuyến đường phải được mở rộng và gia cố trước khi nhà thờ bắt đầu hành trình. Sau hai ngày, công trình đến vị trí mới giữa nghĩa trang và trung tâm thành phố mà không gặp sự cố lớn. Sự kiện này giúp Kiruna Sweden thu hút sự chú ý toàn cầu và trở thành điểm đến đặc biệt đối với du khách yêu kiến trúc, lịch sử và kỹ thuật.

Điều gì xảy ra với người dân Kiruna?

Di dời một đô thị không chỉ là bài toán công trình. Thách thức lớn hơn nằm ở đời sống của những người phải rời căn nhà, khu phố và không gian quen thuộc.

Khi một khu vực đi vào vùng chịu ảnh hưởng, LKAB làm việc với từng hộ dân. Các lựa chọn có thể gồm nhận nơi ở mới, nhận khoản bồi thường dựa trên giá thị trường cộng thêm 25% hoặc được ưu tiên thuê nhà mới. Người dân thường được thông báo trước nhiều năm và việc di chuyển được triển khai theo từng giai đoạn. 

Phạm vi dự án vẫn có thể thay đổi theo dự báo biến dạng địa chất. Thông tin cập nhật của LKAB cho biết khoảng 12.000 người, 5.400 nơi ở và tới hai phần ba cộng đồng có thể chịu ảnh hưởng trong tiến trình tiếp theo. Do đó, thành phố Kiruna di dời vẫn là câu chuyện đang tiếp diễn chứ chưa phải dự án đã hoàn thành. 

Du lịch Thụy Điển và những trải nghiệm đáng thử tại Kiruna

Trong hành trình du lịch Thụy Điển, Kiruna mang đến diện mạo hoàn toàn khác Stockholm hay Gothenburg. Du khách có thể khám phá trung tâm mới, quan sát những công trình được bố trí lại, tham gia city tour tìm hiểu quá trình thành phố Kiruna di dời hoặc tham quan khu vực mỏ cùng hướng dẫn viên.

Hành trình còn có thể kết hợp Jukkasjärvi, ICEHOTEL, Abisko, trải nghiệm văn hóa Sámi, chó kéo xe và săn cực quang. Mùa đông thể hiện rõ nhất vẻ đẹp băng tuyết của Arctic Sweden, còn mùa hè phù hợp để đi bộ và ngắm mặt trời lúc nửa đêm.

Với khách Việt lần đầu đến Bắc Âu, việc nối chuyến, di chuyển bằng tàu và sắp xếp hoạt động theo thời tiết cần được chuẩn bị kỹ. Du Lịch Triều Hảo có thể hỗ trợ tư vấn tour, visa và lịch trình du lịch châu Âu, giúp du khách kết hợp Kiruna với Stockholm cùng những điểm đến Bắc Âu phù hợp.

Kinh nghiệm dành cho khách Việt lần đầu đến Kiruna

Kiruna phù hợp để kết hợp trong tuyến du lịch châu Âu khám phá Bắc Âu. Từ Stockholm, du khách có thể bay tới Kiruna hoặc chọn tàu đêm nếu muốn ngắm cảnh dọc đường. Lịch vận chuyển, thời tiết và tình trạng các điểm tham quan có thể thay đổi, vì vậy nên kiểm tra thông tin trước ngày khởi hành.

Mùa đông thích hợp để săn cực quang và trải nghiệm thế giới băng tuyết của Arctic Sweden, nhưng nhiệt độ thấp và thời gian ban ngày ngắn. Mùa hè thuận lợi hơn cho việc đi bộ, ngắm cảnh và khám phá hiện tượng mặt trời lúc nửa đêm.

Với khách lần đầu du lịch Thụy Điển, một hành trình được thiết kế sẵn sẽ giúp cân đối chuyến bay, thời gian nối tuyến và các hoạt động phụ thuộc thời tiết. Du Lịch Triều Hảo có thể đồng hành trong việc tư vấn lịch trình du lịch châu Âu, kết hợp Kiruna với Stockholm và những điểm đến Bắc Âu phù hợp ngân sách.

FAQ - Câu hỏi thường gặp

Vì sao thành phố Kiruna di dời?

Thành phố phải di dời vì hoạt động khai thác mỏ sắt dưới lòng đất gây biến dạng nền đá, khiến một số khu vực của trung tâm cũ không còn an toàn để sinh sống lâu dài.

Thành phố Kiruna di dời toàn bộ hay chỉ một phần?

Kiruna không được nâng lên và chuyển đi nguyên vẹn. Một số công trình lịch sử được vận chuyển nguyên khối, nhiều tòa nhà bị tháo dỡ, trong khi nhà ở, đường sá và dịch vụ công cộng được xây mới tại khu vực an toàn.

Thành phố Kiruna di dời đã hoàn tất chưa?

Chưa. Trung tâm mới đã đi vào hoạt động, Nhà thờ Kiruna đã được chuyển trong năm 2025, nhưng dự án vẫn tiếp tục trong nhiều năm do phạm vi ảnh hưởng của hoạt động khai mỏ còn thay đổi.

Du khách có thể tham quan khu vực di dời không?

Có, nhưng phải tuân thủ rào chắn và quy định an toàn. Cách thuận tiện nhất là tham gia city tour hoặc tuyến tham quan được cơ quan du lịch địa phương giới thiệu.

Kiruna đáng ghé vào mùa nào?

Mùa đông phù hợp để săn cực quang và trải nghiệm tuyết; mùa hè thích hợp cho đi bộ, khám phá thiên nhiên và ngắm mặt trời lúc nửa đêm. Mỗi mùa thể hiện một diện mạo khác nhau của Kiruna Sweden.

Kết luận

Câu chuyện thành phố Kiruna di dời cho thấy cách một đô thị có thể thích nghi trước những thay đổi lớn mà vẫn bảo tồn ký ức, kiến trúc và đời sống cộng đồng. Đến Kiruna, du khách không chỉ ngắm cực quang hay trải nghiệm tuyết trắng mà còn được chứng kiến một chương đặc biệt trong lịch sử đô thị Bắc Âu.

Nếu đang lên kế hoạch du lịch Thụy Điển hoặc xây dựng hành trình du lịch châu Âu, bạn có thể liên hệ Du Lịch Triều Hảo để được tư vấn tour, visa và lịch trình phù hợp. Đừng quên follow Du Lịch Triều Hảo để luôn cập nhật tin tức du lịch mới nhất, cẩm nang du lịch và những mẹo hữu ích cho mỗi chuyến đi.